Yaz aylarının gelmesiyle kamp,piknik,dere tepe gezme sezonu açıldı.Bununla beraber acilde kene ısırma vakaları da artmaya başladı.Bu yüzden keneyle karşılaşma ihtimaline karşın keneler hakkında bilgiler vermek istiyorum.

Keneler nerede yaşar?

 Kene  özellikle hayvancılığın yaygın olduğu, orman ve çalılıkların  bulunduğu yerler başta olmak üzere ülkemizin dört bir köşesinde  görülebilirler.

Peki kene nasıl bulaşır?

Hastalığın ana bulaşma yolu, Hyalomma cinsine ait enfekte kenelerin (Yüzlerce kene türü var) insana tutunması sonucu virüsün kana geçmesi  şeklindendir.Bunun dışında hastaların kanı, enfekte doku ve sekresyonların korunmasız temasıyla , deri üzerinde enfekte kenelerin ezilmesiyle, kenenin çıplak elle çıkarılmasıyla, kan içeren damlacık yoluyla bulaş gerçekleşir.

 Kene vücutta en çok hangi bölgede tutunur?

Kene tutunması baştan aşağı vücudun her yerinde olabilir.En çok görüldüğü yerler  ise baş-boyun, alt ekstremite ve kollardır.

Gelelim esas olaya…

 Vücudumuzda kene gördüğümüzde ne yapmalıyız?

Kene vücuttan mümkün olduğunca en kısa sürede uzaklaştırılmalıdır.Temas ne kadar az olursa hastalık bulaşma riski o kadar az olur.Kenelerin vücuttan çıkarılması sırasında kesinlikle keneyi ezmeden ve kenenin ağız kısmı koparılmadan yapılmalıdır. Kenelerde kusmaya sebep olduklarından, üzerlerine herhangi bir kimyasal madde dökülmemelidir .Bir cımbız yardımıyla keneyi çıkartabilirsiniz ama keneler asla ve asla çıplak elle çıkarılmamalıdır.

Kene ısırması sonrası olabilecek belirtiler neler?

Keneler tarafından insanlara geçen mikrobiyal hastalık etkenleri; oluşturduğu   hastalık,epidemiyoloji,vektör, hastalık belirtileri ve tedavileri bakımından viral,bakteriyel, protozoal, riketsiyal hastalıklar olarak ayrılır.

Bizim üzerinde duracağımız grup viral hastalıklarda yer alan Kırım-Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) virüsüdür.

Virusün en erken belirtisi ani başlayan şiddetli baş ağrısıdır. Ateş ve titremeler görülür ve yaklaşık 7-9 gün sürebilir. Kas ağrısı; özellikle sırtın alt kısmı ve bacaklarda görülür. Boğaz ağrısı ve fotofobi (ışık hassasiyeti) de görülebilir.

Belirtiler ne zaman ortaya çıkar?

İnkübasyon (kuluçka) süresi kene ısırmasından sonra genellikle 1-3 gündür. En fazla 9 gün olabilmektedir yani belirtiler hemen ortaya çıkmayabilir. Enfekte kan, vücut sıvısı ve diğer dokularla temas sonrasında 5-6 gün; en fazla ise 13 gün olabilmektedir.

Kene çıkartıldıktan sonra hastaneye tekrar ne zaman gidilmeli?

Sağlık Bakanlığı’nın belirttiği şekilde kenenin ısırdığı kişiler, kendilerini 10 gün süreyle halsizlik, iştahsızlık, ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma veya ishal gibi belirtiler yönünden izlemeli ve bu belirtilerden bir veya bir kaçının ortaya çıkması halinde derhal en yakın sağlık kuruluşuna müracaat etmelidirler.Bu süreçte herhangi bir belirti yoksa hastaneye gitmeye gerek yoktur.

Nasıl tedavi edilir?

Net bir tedavi şekli yoktur ve  destek tedavi yapılır.Hastalığın tedavisi için aşı yoktur ancak ülkemizde aşı üretimi için çalışmalar yapılmaktadır.

Ülkemizde KKKA görülme sayısı nedir?

Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre 2017 yılında Türkiye’de 343 KKKA kesin tanısı konulmuş ve  bunların 16’sı ölümle sonuçlanmıştır.(2018 ve 2019 vaka sayısı bakanlığın istatistik verilerinde yer almadığı için belirtmedim ancak 2019’da ölüm sayısı 3 olduğu belirtiliyor.)

KKKA başımıza gelme ihtimali az olsada  (Bakanlığın 2017 verilerine göre söylüyorum)  her daim kendimizi korumalıyız.Kırsal bölgelere giderken mümkün olduğunca vücutta açık kısım kalmamasına dikkat etmeliyiz.

Umarım keneye maruz kalmadığınız yazlar  geçirirsiniz.Sağlıcakla kalın…

KAYNAKLAR

• Kandiş Hayati ve ark.  “Endemik Bir Bölgede Kene Isırığı Nedeniyle Acil Servise Başvuran Olguların Demografik ve Epidemiyolojik Özellikleri’’.Düzce Tıp Dergisi 12/1(2010):18-23
• Gök Kazan Fatma ve Sümer Haldun.’’ Tokat İl Merkezinde Kırım Kongo Kanamalı Ateşi (KKKA) Ön Tanısıyla Hastanede Yatan Hastaların, KKKA Hastalığı Hakkında Bilgi Düzeyi’’. Ankara Med J. (2019):381-95
• Sümer Aziz.’’ Kene Isırığı Nedeniyle Kaş Devlet Hastanesi Acil Servisine Başvuran Hastaların Değerlendirilmesi’’.Kasfkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 16/1(2010):49-53
• Aydın Fatih Mehmet,Çoşkun Ayşe. ‘’İnsanlarda kene ile bulaşan hastalık etkenleri ve Türkiye’deki mevcut durumu’’. Journal of Advances in VetBio Science and Techniques 4/1 (2019):26-32
• Zoonatik ve Vektörel Hastalıklar Dairesi Başkanlığı,’’Kırım Kongo Kanamalı Ateşi’’,erişim 12 temmuz, 2019. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/zoonotikvektorel-kkka